Türkiye’de gerçekleştirilecek olan anayasa referandumu, ülkede 1923’ten bu yana yapılacak en önemli değişim olarak değerlendiriliyor. BBC’nin Türkiye muhabiri Mark Lowen tarafından kaleme alınan bir makaleye göre, referandum öncesi oluşan atmosfer, özellikle muhalefet ve ‘hayır’ oyu vermek isteyenler için oldukça sıkıntılı bir hale gelmiş durumda.
Referandumun Zorlukları
Gazete Duvar'ın haberine göre, mizah dergisi Penguen'in son sayısında yer alan bir karikatür dikkat çekici bir eleştiri içeriyor. Karikatürde bir seçim pusulasında ‘Evet’in karşısında ‘Hayır’ yerine ‘Terörist’ kelimesinin yer aldığı gösteriliyor. Bu durum, Türkiye’de ‘Hayır’ deme eyleminin giderek daha da zorlaştığını gösteriyor. Cumhurbaşkanı Erdoğan bu ay yaptığı bir konuşmada, ‘Hayır’ diyenlerin darbe yanlılarıyla aynı çizgide olduğunu ifade etti. Bu tür açıklamalar, toplumda yoğun bir kutuplaşmaya sebep oluyor ve ‘Hayır’ diyenlerin hedef haline gelmesine yol açıyor.
Hayır’ın Şeytanlaştırılması
BBC makalesinde, ‘Hayır’ kelimesinin toplumda nasıl bir algıya dönüştüğüne dair çarpıcı örnekler sunulmuş. Sağlık Bakanlığı’nın ‘Sigaraya hayır’ kampanyalarına ait broşürlerin toplatılması gibi absürt durumlar yaşanıyor. Ayrıca, BBC’nin ifadesiyle, Erdoğan’a yakın sermayedarların satın aldığı Digiturk üzerinden, Şili’deki Pinochet’in devirildiği referandumu konu alan ‘NO’ filminin yayından kaldırılması da dikkat çeken başka bir durum. Tüm bunlar, ‘Hayır’ diyenlerin PKK ile eşleştirilmesi gibi iddialarla birleşince, ‘Hayır’ sözcüğünün toplumda nasıl bir ötekileştirmeye maruz kaldığını gözler önüne seriyor.
Kafkaesk Durumlar
BBC, ‘Hayır’ kelimesinin günlük dilde nasıl titizlikle kullanılmadığını vurgularken, bunun ötesinde bu durumu dile getirenlerin de ciddi bedeller ödediğini belirtiyor. Örneğin, Kadıköy’de ‘Hayır’ kampanyası yapan bireyler polis müdahalesine maruz kalıyor. Nobel ödüllü yazar Orhan Pamuk’un ‘Hayır’ önerisini açıkladığı bir söyleşi, Hürriyet gazetesi tarafından oto-sansürleniyor. Ayrıca sunucu İrfan Değirmenci’nin Kanal D’den kovulması da bu sürecin örnekleri arasında. Görülen o ki, ‘Hayır’ ifadesi, sadece bir kelimenin ötesine geçmiş durumda ve bir ideoloji savaşının sembolü haline gelmektedir.
Modern Türkiye’nin İhtimALLERi
Referandumun sonuçları, Türkiye’nin demokratik yapısını derinden etkileme potansiyeline sahip. 1923’ten bu yana en büyük siyasi değişiklik olabileceği belirtiliyor. Yönetim anlayışları arasındaki güç farkları, bu referandumda belirgin bir şekilde gözler önüne serilmiş durumda. Yanı sıra muhalefet, değişikliklerin reddedilmesi için büyük çaba sarf etmekte ama ülkenin dört bir yanında ‘Hayır’ kelimesinin yarattığı kirli imaj, durumu daha da zorlaştırıyor. Bu şartlar altında, Türkiye’nin geleceği, liderleri ve politikası açısından ciddi bir oylamaya dönüşmüş durumda.
