Yıllık enflasyon, mayıs ayında %11.87'den %11.72'ye düşerek, kasım 2016'dan bu yana ilk kez bir azalma gösterdi. Yıl başından bu yana, enflasyondaki artış %6.18 olarak kaydedilirken, memurlara uygulanan zam oranı ise %3 ile sınırlı kaldı. Bakanlık tarafından yapılan bu açıklamalar, asgari ücretteki %8’lik artışla karşılaştırıldığında, en düşük memur maaşında 83 lira, ortalama memur maaşında da 88.5 lira kayba neden oldu. Yıl başında belirlenen asgari ücret ise 1300 liradan 1404 liraya çıkarılmıştı; ancak buradaki kayıp 87 liraya ulaştı.
Mayıs Enflasyon Rakamları
Mayıs ayındaki enflasyon oranlarına göre, tüketici fiyat endeksi (TÜFE) aylık %0.45 artış gösterirken, yıllık enflasyon %11.72 seviyesine geriledi. Bu durum, gıda enflasyonunun Ekim 2010'dan bu yana en yüksek seviyeye ulaşmasını gölgede bırakıyor. Gıda enflasyonu, %16.91'lik bir oranla büyümeye devam ediyor. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanan verilere göre, Aralık 2016'ya göre Tüketici Enflasyonu'nda %6.18'lik bir artış gerçekleştiği kaydedildi.
Gelir Dağılımındaki Dengesizlikler
Birleşik Metal-İş Sendikası Sınıf Araştırmaları Merkezi (BİSAM) tarafından yayımlanan rapora göre, TÜİK’in açıkladığı %11.72’lik yıllık enflasyon, kendi hesabına çalışanlar için %12.55, yevmiyeli işçiler için ise %12.16 seviyesine ulaştı. Gelir düzeyi en düşük %20'lik dilimde, yıllık enflasyon oranı %12.2 olarak kaydedilirken, en varlıklı %20’lik kesim için bu oran %11.73 olarak belirlendi. Bu veriler, Türkiye'deki gelir dağılımındaki eşitsizliklerin ne denli derin olduğunu bir kez daha gözler önüne seriyor.
TÜFE'deki Değişim ve Uzun Dönem Trendleri
Mayıs 2003 ile Mayıs 2017 arasında, genel Tüketici Fiyat Endeksi %210 oranında artarken, düzenli ücretli çalışanlar için bu oran %235'e çıkmıştır. Yevmiyeli işçilerde ise bu artış %253, emeklilik aylığı ile geçinenlerde %241 olarak kaydedilmektedir. Özellikle en yoksul %20'lik dilim için bu oran %246'ya ulaşarak, yıllar içinde gizli bir yoksullaşma sürecinin yaşandığını ortaya koyuyor. Bu dönemde en fazla kayba uğrayan kesim, %12 ile yevmiyeliler olurken, nitelik gerektirmeyen işlerde çalışanlar da %11 oranında kayıp yaşamıştır.
Enflasyon Tahminleri ve Piyasa Beklentileri
Önde gelen finans kuruluşlarından Goldman Sachs, enflasyon grafiğinin gelecekte nasıl şekilleneceğine dair beklentilerini paylaştı. Ekspertin tahminlerine göre, enflasyonda bir süredir yaşanan düşüş eğilimi devam edecek. Goldman Sachs, eylülde ikinci bir tepe noktasının yaşanacağını ve bu seviyenin yaklaşık %13'e ulaşacağını öngördü. Ancak, düşüş yönündeki risklerin kaynağını, artan fonlama faizleri ve Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası'nın (TCMB) politika faizleri ile banka faizleri arasındaki ilişki oluşturuyor. Eğer bu süreç güçlenirse, önümüzdeki aylarda döviz kurunu etkileyebilecek aşağı yönlü riskler doğabilir.
Son dönemlerde yaşanan enflasyon artışları, memurlar ve emekliler için maaş farklarının ortaya çıkmasına neden olmaktadır. Öyle ki, Türkiye'de çalışanların maaşlarındaki erime, özellikle mayıs ayında kendini hissettirmeye devam etti. Ocak ayından bu yana genel enflasyon, %6.18 oranında yükselmişken, memurların maaşına yapılan zam ise sadece %3 olarak gerçekleşti. Bu durum, asgari ücrete yapılan %8’lik zammın bile enflasyon artışına yetişemediğini gösteriyor.
Maaş Zammı ve Enflasyon Farkı
Yılın ilk yarısında yaşanan bu durum, memurlar açısından önemli bir kayba yol açtı. Enflasyon oranındaki %3.18'lik fazlalık, en düşük memur maaşında 83 lira, ortalama memur maaşında ise 88.5 lira gibi kayıplara neden oldu. Kamu çalışanlarının bu konudaki hak kayıplarının giderilmesi adına, toplu sözleşme gereği, enflasyonun maaş zammını aşması halinde memurlar ve emeklilere enflasyon farkı ödenmesi gerekecek. Böylece, çalışanların alım güçlerinde yaşanan erime bir nebze olsun telafi edilebilir.
Asgari Ücretin Durumu
Öte yandan, asgari ücrette de kayıplar sürüyor. 2023 yılının ikinci yarısında, maaşlara %4 oranında bir zam yapılması öngörülse de, yıl başında yapılan %8’lik artış, asgari ücreti 1300 liradan 1404 liraya çıkarmıştı. Ancak, enflasyon karşısında asgari ücretteki kayıp şu an için 87 liraya ulaşmış durumda. Bu durum, çalışanların yaşam standartlarını doğrudan etkilemeye devam ediyor ve asgari geçim ile ilgili sorunları beraberinde getiriyor.
Sendika Temsilcisinin Açıklamaları
Türkiye Kamu-Sen’e bağlı Türk Büro-Sen Genel Başkanı Fahrettin Yokuş, enflasyon hesaplarının doğru yapılamadığına vurgu yaparak, hükümetin memurların geçim koşullarını zorlaştırdığını belirtti. Yokuş, bu şartlar altında memurların 2017 yılını büyük bir zararla kapatacaklarını ifade etti. Ayrıca, birçok memurun mart ayı itibarıyla %15’lik vergi diliminden %20’lik dilime geçmek zorunda kaldığına dikkat çekerek, bu durumun da maddi zorlukları arttırdığını belirtti. Çalışanların gelirlerini koruyabilmesi adına daha etkili politikaların hayata geçirilmesi gerektiğini savundu.
