Hollanda'nın Amsterdam yakınlarındaki Weesp kentinde bulunan De Hogeweyk Demans Köyü, ileri evre demans hastalarının yaşam kalitesini artırmayı amaçlayan sıra dışı bakım modeliyle dünya çapında ilgi görüyor. Geleneksel hastane ve huzurevi anlayışından uzaklaşan bu özel yerleşim alanında, demans hastaları günlük yaşamlarını mümkün olduğunca doğal bir ortamda sürdürebiliyor.
2009 yılında açılan ve dünyanın ilk demans köyü olarak tanıtılan De Hogeweyk, hastaların yalnızca tıbbi ihtiyaçlarına değil, sosyal ve psikolojik gereksinimlerine de odaklanıyor.
Demans hastaları için gerçek bir mahalle kuruldu
De Hogeweyk'i diğer bakım merkezlerinden ayıran en önemli özellik, sıradan bir Hollanda mahallesi gibi tasarlanmış olması.
Köyün içerisinde market, restoran, kafe, tiyatro, kuaför, parklar ve yürüyüş alanları bulunuyor. Hastalar, güvenli sınırlar içerisinde alışveriş yapabiliyor, arkadaşlarıyla kahve içebiliyor ve çeşitli sosyal etkinliklere katılabiliyor.
Köydeki yaşamın temel amacı, hastaların sürekli olarak bir sağlık kuruluşunda bulunduklarını hissetmelerinin önüne geçmek ve alışık oldukları günlük rutinleri sürdürebilmelerini sağlamak.
Hollanda Ulusal Halk Sağlığı ve Çevre Enstitüsünün (RIVM) aktardığı bilgilere göre yerleşimde 27 ev bulunuyor ve her evde yaklaşık 6-7 kişi yaşıyor.
Sağlık çalışanları günlük yaşamın bir parçası
De Hogeweyk'te profesyonel bakım hizmetleri kesintisiz devam ediyor. Ancak geleneksel bakım merkezlerinden farklı olarak sağlık çalışanları, hastaların günlük yaşamına mümkün olduğunca doğal biçimde eşlik ediyor.
Çalışanlar, sakinlerin yemek hazırlama, alışveriş ve ev işleri gibi faaliyetlere katılmasına yardımcı oluyor.
Böylece demans hastalarının yapabildikleri günlük işleri sürdürmeleri ve sosyal ilişkilerini korumaları destekleniyor.
Hastalar geçmiş yaşam alışkanlıklarına göre evlere yerleştiriliyor
Köyün dikkat çeken uygulamalarından biri de sakinlerin yaşam tarzlarına ve alışkanlıklarına göre oluşturulan küçük ev gruplarında yaşamaları.
Evlerin iç dekorasyonu, ortak kullanım alanları ve günlük rutinleri, sakinlerin kendilerini tanıdık bir ortamda hissetmelerini sağlayacak şekilde düzenleniyor.
Her evde oturma odası, mutfak ve kişisel yaşam alanları bulunuyor. Bu düzen sayesinde hastaların kurumsal bir bakım ortamı yerine ev yaşamına benzer koşullarda bulunmaları hedefleniyor.
Köyde özgürlük ve güvenlik birlikte sağlanıyor
Demans hastalarının yön bulma güçlüğü yaşayabilmesi ve güvenlik riskleriyle karşılaşabilmesi nedeniyle De Hogeweyk özel olarak planlanmış bir yerleşim alanı.
Sakinler köyün içerisinde yürüyüş yapabiliyor, bahçelerde vakit geçirebiliyor ve sosyal alanlara ulaşabiliyor. Bununla birlikte yerleşimin dış çevresi kontrollü şekilde düzenleniyor.
Bu sistem, hastaların sürekli kapalı odalarda tutulmadan hareket edebilmelerine olanak tanırken güvenliklerinin de korunmasını amaçlıyor.
Demans köyü Alzheimer hastalığını tedavi ediyor mu?
De Hogeweyk'in temel amacı Alzheimer hastalığını veya diğer demans türlerini iyileştirmek değil, ileri evre demansla yaşayan bireylerin yaşam kalitesini desteklemek.
Tanıdık çevre, sosyal etkileşim, fiziksel hareket ve kişiselleştirilmiş bakımın hastaların günlük yaşamına olumlu katkı sağlayabileceği değerlendiriliyor.
Ancak bu bakım modelinin demansı durdurduğu, hastalığı tersine çevirdiği veya bütün hastalarda aynı sonuçları sağladığı yönünde kesin bilimsel kanıt bulunmuyor.
Dünyadaki demans bakım merkezlerine örnek oluyor
De Hogeweyk modeli, Hollanda dışında da yaşlı bakım hizmetlerinin yeniden değerlendirilmesine katkı sağlıyor.
Dementia Alliance International tarafından 5 Kasım 2025 tarihinde yayımlanan değerlendirmede, köyün özellikle kişi merkezli bakım, toplumsal katılım ve bireysel bağımsızlık açısından dikkat çekici bir örnek oluşturduğu vurgulandı.
Modelin Kanada başta olmak üzere farklı ülkelerdeki benzer bakım projelerine ilham verdiği de aktarıldı.
De Hogeweyk, demansla yaşayan bireylerin yalnızca hastalıkları üzerinden değil, kişisel tercihleri, alışkanlıkları ve sosyal ihtiyaçlarıyla birlikte değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koyan önemli bir bakım yaklaşımı olarak öne çıkıyor.
