TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA
Yaz mevsiminin gelmesiyle birlikte giderek artan orman yangınları, içinde bulunan canlıları ve canlıların yaşam alanlarını da yok ederek ekolojik dengeyi hızla bozmakta ve iklim anormallikleri oluşmaya başlamaktadır. Hava kirliliğinden kaynaklı iklim değişikliği yeni türler ortaya çıkarmakta ve genetik hastalıklar hariç tüm hastalıkların sebebi olmaktadır.
Çıkan orman yangınlarının %99’u insan kaynaklıdır. Çeşitli sebeplerle birlikte insanların tarım arazisi içerisinde anız yakma kültürü olması ve buna bağlı yangınlar çıkması kamu kurumlarının denetimsizliğinin de göstergesidir. Yakılan anızlar hava kirliliğine sebep olmakla birlikte rüzgarın da etkisiyle yakın ormanlara sıçrayarak yangına sebep olmaktadır.
Erken uyarı sistemleri kurulması için uygun olan teknoloji dünyamızda, geliştirecek akademisyenler ise ülkemizde mevcut olmasına rağmen bu sistemler geliştirilememektedir. Tarım alanı açmak için ormanların katledilmesine karşı Meclisten geçirilen af yasası ve imar affıyla birlikte tarım arazileri üzerine inşa edilen konutlara karşı Devletin sınırlarını net çizmemesi de olası tüm tehlikelere açık hale getirmektedir. Türkiye 10 yıldır büyük endüstriyel şehir merkezine yakın yangınlarla da baş etmeye hazır hale gelememiş, bu kontrol edilebilir yangınları kontrol etme mekanizmasını ertelemiştir. İnsan eliyle kazara çıkan yangınların yanı sıra rant uğruna insan eliyle kasten yangın çıkarma iddiaları da gündeme gelmektedir. Uzlaşma yönü kabul edilmeden ağaçlar üniversite kampüslerinde vb. yok edilmektedir.
Hava kirliliği sebebiyle özellikle şehir merkezlerinde alerjik hastalıklar artmaya başlamış, günümüzde her 10 kişiden 5inde alerji olduğu tespit edilmiştir. Havamız Avrupa’ya oranla %34 daha kirlidir. Doğal ormanları yok ederek suni yeşil alanlar yaratan bir yaklaşımla bu hava kirliliğinin önüne geçilmeye çalışılması yaklaşımı, sağlığımızı ve yaşam kalitemizi bozmaktadır.
OECD Raporuna göre yılda 30 bin insan hava kirliliğinden ölmektedir. Su havzaları %79’a yakın oranla kirlidir. Bu sularla beslenen hayvanlar hayatlarını kaybetmektedir.
Su havzalarını temiz tutmakla yükümlü olan Bakanlık ve vatandaşların musluklarından içilebilir arıtılmış suyu akıtmakla yükümlü olan belediyelere bu görevlerini yerlerine getirmemekte ve gerekli koordineli çalışmayı yapmamaktadır. Kişi başına en fazla su tüketen iller sıralandığında Sakarya, Gaziantep, Trabzon, Erzurum, Kahramanmaraş; en tasarruflu olanlar ise Diyarbakır, İzmir, Manisa, Bursa, Şanlıurfa olarak karşımıza çıkmaktadır. En çok atık su çıkan Trabzon, Antalya, Muğla, Aydın İstanbul; en az Mardin, Diyarbakır, Tekirdağ, Erzurum, Bursa’dır. Kişi başı su atığı 1.17 kg. 3 büyük ilde en çok İzmir 1.32, Ankara 1.17’dir. Gündemdeki sıfır atık kavramı tartışılması olumludur ancak mevcut problemleri çözemezken bu sorunlarla başa çıkabilme vaadi ne yazık ki geçerliliğini yitirmektedir.
Türkiye plastik ve kağıt atık ithal edilmeye başlamasıyla Avrupa’nın çöplüğü olma riskiyle karşı karşıya kalmaktadır. Tehlikeli atık gelip gelmediği hakkında denetim istendiğinde Ticaret ve Çevre bakanlığı topu birbirlerine atmaktadır. Türkiye’de ambalaj atıkları toplama sistemi gelişmemekte ve kaynağa göre ayrı toplama oranı %1’de kalmaktadır. Belediyeler ve Bakanlıklar atıkların ayrı toplanarak ekonomiye kazandırılması sistemini geliştirememektedir.
Hava kirliliği için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ölçüm istasyonları 2018 yılında çalışmadığı için, mevzuata göre en az %75 veri oluşturulması gerekirken, yeterli veri oluşturulamamıştır.
Çıkan orman yangınlarının nedenlerinin araştırılarak, yangınlarda ihmali ve sorumluluğu bulunan kişi ya da kişilerin belirlenerek haklarında gerekli yasal işlemlerin başlatılması, artarak devam eden ve sağlıklı yeni nesiller oluşumunu büyük ölçüde olumsuz etkileyen hava ve su kirliliğinin nedenlerinin de araştırılarak tespit edilen denetimsizlikler hakkında gerekli mekanizmaların kurulması ve benzer olumsuzlukların yaşanmaması için etkili, sürekli ve somut önlemlerin ivedi alınması amacıyla Anayasa'nın 98'inci, TBMM İçtüzüğü'nün 104 ve 105'inci Maddeleri uyarınca Meclis Araştırması açılmasını arz ve teklif ederiz.
Av. Dr. M. Sezgin TANRIKULU
İstanbul Milletvekili
