Başbakanlık ve Genelkurmay Başkanlığı Atatürk’ün yakın silah arkadaşı, İnönü Savaşlarının Komutanı, Lozan Zaferinin mimarı İlk Başbakan, 2. Cumhurbaşkanı ve Genelkurmay başkanlığı görevlerinde bulunan İsmet İnönü’yü vefatının 44. Yıldönümünde anmayı unuttu.
Noel Bayramını kutlayan Başbakanlık, İsmail Kahraman’ın açıklamalarının yer aldığı TBMM ve Genelkurmay Başkanlığından İnönü’nün ölüm yıldönümüyle ilgili bir açıklama yayınlamadı. Cumhurbaşkanlığının resmi internet sitesinde ise öğleye doğru Erdoğan’ın “Türkiye Cumhuriyeti'nin 2. Cumhurbaşkanı İsmet İnönü’yü vefat yıl dönümünde saygıyla anıyorum.” Mesajı yayınlandı.
CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu dün yayınladığı mesajdan sonra bugün de Anıtkabir’de bulunan İnönü’nün mezarı başında düzenlenen resmi törene katıldı.
Kılıçdaroğlu mesajında şunları söyledi:
Cumhuriyet döneminin ilk başbakanlık görevini yürüten; ülkemizin kalkınmasında ve gelişmesinde unutulmayacak sorumluluklar üstlenen İnönü, İkinci Dünya Savaşı’ndan da ülkemizi uzak tutmayı başarmış, çocuklarımızı babasız, anne ve babalarımızı çocuksuz bırakmamıştır.
İnönü, 1946 yılında kendi isteği ve iradesiyle, Türkiye’nin demokrasi yolculuğunu başlatmış, çok partili demokratik hayata geçişi sağlamış ve 14 Mayıs 1950 seçimleriyle birlikte iktidarı devretmiştir. Bu büyük devrimi “1950 senesini; memleketin yüz seneden beri hasretini çektiği yeni hayat tarzını, yüreğimiz ümit ve iftiharla dolu olarak seçmiş bulunuyoruz” sözleriyle anlatan İnönü’nün, Cumhuriyetimizin “Demokratik, laik ve sosyal hukuk devleti” karakterinin kökleşmesine katkısı emsalsizdir. 2017 yılında demokrasiyi yok ederek tek adam rejimi kurmak isteyenleri, diktatörlük ve tiranlık sevdasına kapılanları görmek, O’nun yaklaşık yarım asır önce gerçekleştirdiği devrimin büyüklüğünü çok daha açık bir şekilde göstermektedir.
Vatanseverliğin parlak bir sembolü olan İsmet İnönü, dürüst ve sade yaşamı, kamu kaynaklarının kullanımına ve kul hakkına yönelik gösterdiği büyük hassasiyetiyle de örnek bir insandır. “Bir memlekette namuslu insanlar en az namussuzlar kadar cesur olmadıkça o memleket için kurtuluş yoktur” sözü, karşı karşıya olduğumuz sorunların da çözümünü ortaya koymaktadır.
Bugün onun düşüncelerini çok daha iyi anlıyor, devlet adamlığını ve tertemiz hayatını büyük bir özlemle anıyor, O’nun şahsında başta Büyük Atatürk olmak üzere tüm silah arkadaşlarını, Kurtuluş Savaşı’nın tüm kahramanlarını sevgi, saygı, rahmet ve şükranla anıyorum.
İNÖNÜ’NÜN ÖZGEÇMİŞİ
Türkiye Cumhuriyetinin ilk başbakanı, İkinci Cumhurbaşkanı, asker, devlet adamı... 24 Eylül 1884' te İzmir'de doğdu. Babası Malatya'ya yerleşmiş, Bitlisli Kürümoğulları ailesinden Reşit bey, annesi Bulgaristan'ın Deliorman bölgesinden Cevriye Hanım. Sivas Askeri Rüştiyesini (ilkokul) bitirdikten sonra ( 1895) Topçu Harbiyesine girdi. Harbiye (1903) ve Harp Akademisinden birincilikle mezun oldu ( 1906). Kurmay yüzbaşı olarak Edirne'deki II. Ordu'ya atandı. 1907'de İttihat ve Terakki Cemiyetinde kısa bir süre çalıştı. 31 Mart Olayını bastırmak için toplanan Harekat Ordusuna Yeşilköy' de katıldı. Ahmet İzzet Paşa komutasında Yemen'e gönderilen Dördüncü Kolordu kurmay heyetinde yer aldı ve 1912'de binbaşılığa yükselerek Yemen kuvvetleri komutanlığı kurmay başkanı oldu. İlk diplomatik görevini burada üstlenip, İmam Yahya ile görüşerek barışı sağladı. Balkan Savaşı sırasında Çatalca'da bulundu.
Birinci Dünya Savaşında Başkomutanlık karargahında Harekat Şubesi Müdürlüğü yaptı ve yarbay oldu (1914). Ertesi yıl albaylığa yükselerek Trakya'daki II. Ordu kurmay başkanlığına atandı. Sonra, Doğu ve Suriye cephelerinde Dördüncü, Yirminci ve Üçüncü Kolordu Komutanlıklarında bulundu. Bu dönemde II.Ordu Komutanı Mustafa Kemal Paşa ile birlikte çalıştı , aralarında derin bir dostluk doğdu ve ondan yüksek ve anlamlı bir sicil aldı(1917).İstanbul'da 1916'da Mevhibe Hanım'la evlendi ve hemen cepheye döndü. Mondros Mütarekesi günlerinde başkente geri gelerek Harbiye Nezareti Müsteşarı oldu (1918). Askeri Şura'da görev aldı. Bu yıllarda Mustafa Kemal Paşa ile görüşmelerini sürdürdü.
Miralay (albay) İsmet Bey Ocak 1920'de Ankara'ya kısa bir süre için gidip, döndü. 19 Mart 1920'de Mustafa Kemal'in çağrısı üzerine gizlice tekrar Ankara'ya geçip, Milli Mücadelede önemli görevler üstlendi. Edirne Milletvekili seçilerek çalışmalara katıldı ve Genel Kurmay Başkanı olarak düzenli bir ordu kurmayı başardı. İstanbul Hükümeti tarafından idama mahkum edildi ( Haziran 1920). Batı Cephesi komutanlığına atanarak (4 Mayıs 1921) Birinci ve İkinci İnönü Savaşlarını kazandı. Generalliğe yükseldi ve İsmet Paşa olarak anılmaya başlandı. Sakarya ve Başkumandanlık Meydan Savaşlarında etkili oldu.(1922).
Zaferin ardından Mudanya'da ateşkes görüşmelerini yürüttü ( 3 Ekim 1922). Dışişleri Bakanı ve Lozan baş delegesi oldu. Lozan Barış Antlaşmasını imzaladı (24 Temmuz 1923) . İlk cumhuriyet hükümetini kurdu (3o Ekim 1923). 8 Kasım 1924'te başbakanlıktan ayrıldı ve daha sonra Şeyh Sait isyanı nedeniyle yeniden aynı göreve getirildi (3 Mart 1925). Soyadı kanunu çıkınca Atatürk kendisine İnönü soyadını verdi.15 Yıl başbakanlıkta bulunduktan sonra, bazı görüş ayrılıkları nedeniyle hükümetten ayrıldı ( Eylül 1937).
Atatürk'ün ölümünden sonra Türkiye Büyük Millet Meclisinin oybirliği ile Cumhurbaşkanı seçildi (11 Kasım 1938). İkinci Dünya Savaşına Türkiye'yi sokmamak için devletlerarası politika alanında çok yönlü çalıştı ve bunu başardı. Çok partili demokratik hayata geçişi sağladı ve dürüst bir seçim yasası yaptırarak iktidarı devretti (14 Mayıs 1950).
Cumhuriyet Halk Partisi Genel Başkanı ve muhalefet lideri olarak on yıl boyunca büyük bir demokrasi savaşı verdi ( 1950-1960). 27 Mayıs ihtilali ve seçimler sonucunda gerçekleşen üç koalisyonda başbakanlık yaptı ve bu görevini 6 Şubat 1965'e kadar sürdürdü. C.H.P 'de "ortanın solu" hareketini başlattı. Parti içi mücadeleler sonucunda CHP'den istifa ederek senatör kimliğiyle TBMM'ye devam etti (8 Mayıs 1972). 25 Aralık 1973'de Ankara'da öldü ve hükümet kararıyla Anıtkabir’e defnedildi. Örnek bir evlilik sürdürdüğü Mevhibe Hanımla birisi Kurtuluş Savaşı sırasında ölen dört çocukları oldu, İzzet ( 1919-1921), Ömer (1924), Erdal (1926), Özden (1930).
Kaynak: İnönü vakfı
