Haber soL'un haberine göre; Ocak ayı Yurtiçi Üretici Fiyatları Endeksi’nin, bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 12,14 arttığı açıklandı. Bu oran Aralık ayında yüzde 15,47 idi. Aradaki fark önemli bir iyileşme olarak değerlendirildi. Farkın bir bölümü üretici fiyatları için önem taşıyan petrol, demir cevheri gibi hammaddelerin fiyatlarındaki oynaklıklardan kaynaklanıyor. Fiyat artış hızı yavaşlıyor ama aslında emtia fiyatları artmaya devam ediyor. Nitekim aydan aya değil de 12 aylık ortalamalara bakıldığında Aralık 2017 Yurtiçi Üretici Fiyatları Endeksi artışı yüzde 15,8 iken Ocak 2018’de aynı oran yüzde 15,7. Neredeyse hiçbir iyileşme yok. Büyük olasılıkla Şubat ayına kısmen yansıyacak “elektrik” makyajı da silindiğinde, artan bir oranla karşılaşacağımız da kesin görünüyor.
Yurtiçi Üretici Fiyatları Endeksi’nde yüzde 6 civarında ağırlığı olan elektrik-gaz-buhar-iklimlendirme fiyatları geriliyor görünüyor. Dolayısıyla endeksi aşağıya çekici etki yapıyor. TÜİK hesaplamalarında Ocak’tan Ocak’a bakıldığında elektrik fiyatları değişmemiş ve Yurtiçi Üretici Fiyatları Endeksi’ne enflasyon kadar yani yüzde 12,13 gerilemeyle dahil edilmiş. Bu da Ocak’tan Ocak’a görülen 3,3 puanlık iyileşmenin yaklaşık 1 puanına tekabül ediyor. 12 aylık ortalamalarda da aynı kalem için yüzde 3 civarında gerileme hesaplanıyor.
Perakende elektrik fiyatı Ocak 2016’dan Ocak 2018’e kadar sabit seyretti. Ocak 2018’de yüzde 8 civarında zam yapıldı. TÜİK hesaplamalarına Ocak 2018’deki zammın dahil edilmemesi, faturalara Şubat’ta yansıyacağı varsayımıyla açıklanabilir. Ancak Aralık 2016’da da Ocak 2017’de de aynı olan fiyatın Aralık 2017 ve Ocak 2018 hesaplamalarına neden sırasıyla yüzde 0,41 artış ve yüzde 12,13 azalış olarak dahil edildiği bir muamma.
Aylık bazdaki elektrik makyajı bir yana, petrol fiyatlarındaki ve Türkiye’nin gerçek doğalgaz faturasındaki gelişmeler göz önüne alındığında büyük bir sübvansiyon olduğu görülüyor. Sübvansiyon dahil edilerek hesaplama yapılması durumunda elektrik fiyat artışının yüzde 20 civarında olması gerektiği, bunun Yurtiçi Üretici Fiyatları Endeksi’ne yansımasının da, dolaylı etkileri de dikkate alınarak 2-2,5 puan arasında olacağı hesaplanıyor. Yani gerçekten yüzde 17’lerde dolaşan bir Y-ÜFE’den söz etmek daha gerçekçi görünüyor.
Devletin sübvanse ettiği, vatandaşa tam olarak yansıtmadığı fiyat artışlarını enflasyona dahil etmek doğru mu diye sorulabilir. Söz konusu sübvansiyonun esas faturasının emekçilere çıkarıldığı oranda, dahil etmek gerekir. Y-ÜFE’deki elektrik-gaz fiyatları, sanayi üretimde kullanılan fiyatlar ve esas olarak sermayedarlara yansıtılmayan artışları gösteriyor. Söz konusu sübvansiyonların kamu bütçesinde oluşturduğu açık ise emekçilerden ek vergiler, çeşitli düzenlemelerle kapatılıyor. Emekçilerin reel gelir kaybında doğrudan etkisi oluyor.
